Pres hatlarında dikkat genellikle parçanın kalıba nasıl girdiğine ve işlemden nasıl çıktığına yönelir. Ancak üretim sırasında ortaya çıkan hurdanın hattan nasıl uzaklaştırıldığı da prosesin sürekliliğini ve çalışma güvenliğini doğrudan etkileyen bir konudur.
Kesilen sac parçaları, kırpıntılar ve kalıptan çıkan diğer hurdalar doğru noktaya yönlendirilmediğinde yalnızca çevre düzeni problemi oluşturmaz. Hurda akışının kontrolsüz olması operatör müdahalesini artırabilir, üretim alanını daraltabilir, ekipmanlara zarar verebilir ve hattın durdurularak temizlik yapılmasına neden olabilir.
Bu nedenle soru yalnızca “hurdayı nasıl toplarız?” değildir.
Asıl soru şudur:
Kalıptan çıkan hurda, operatör müdahalesini mümkün olduğunca azaltarak doğru noktaya, iş güvenliğine uygun ve üretimi aksatmayacak şekilde nasıl aktarılır?
Pres hurdası neden ayrı bir sistem gerektirir?
Pres operasyonunda hurda, üretimin doğal bir sonucudur. Problem hurdanın oluşması değil, oluştuktan sonra izleyeceği yolun kontrol edilmemesidir.
Kalıptan çıkan hurdanın geometrisi, ağırlığı ve düşme yönü her uygulamada aynı değildir. Bazı parçalarda küçük kırpıntılar oluşurken bazı kalıplarda daha büyük ve düzensiz sac parçaları ortaya çıkar.
Bunların üretim alanından uzaklaştırılması için kullanılan sistemin de prosesle uyumlu olması gerekir.
Kontrolsüz bir hurda akışı birkaç farklı probleme dönüşebilir.
Operatör müdahalesi artar. Hurdanın sıkışması, yanlış noktaya düşmesi veya birikmesi durumunda çalışanların sistemi temizlemek için üretim bölgesine müdahale etmesi gerekebilir.
Hat sürekliliği bozulur. Hurdanın belirli aralıklarla elle temizlenmesi gerekiyorsa bu işlem doğrudan çevrim dışı süre oluşturur.
Üretim alanı düzensizleşir. Hurdanın kontrollü bir toplama noktasına aktarılmadığı hatlarda kasa, konteyner veya diğer toplama ekipmanlarının çevresinde düzensizlik oluşabilir.
Ekipman riski oluşur. Kontrolsüz hareket eden veya yanlış bölgeye düşen hurda parçaları, çevredeki sistem ve mekanizmaların zarar görmesine neden olabilir.
İş güvenliği riski artar. Hurdanın tanımlı bir güzergâhta uzaklaştırılmadığı durumlarda çalışanların hurda bölgesine daha sık müdahale etmesi gerekebilir. Hurda akışının kontrollü hale getirilmesi, bu müdahalelerin azaltılmasına ve daha güvenli bir çalışma düzeni oluşturulmasına yardımcı olur.
Hurda konveyörü ile hurda yönlendirme sistemi aynı şey değildir
Bu iki sistem birbirine yakın görünse de farklı görevler üstlenir.
Bir hurda konveyörü, hurdaların belirli bir noktadan başka bir noktaya taşınmasını sağlar.
Hurda yönlendirme sistemi ise kalıptan çıkan hurdanın kontrollü biçimde ilgili baca veya toplama noktasına aktarılmasını sağlar.
Bazı hatlarda yalnızca bir konveyör yeterli olabilir. Kalıptan çıkan bütün hurda aynı noktaya düşüyor ve tek bir toplama alanına taşınıyorsa ek bir yönlendirme mekanizmasına ihtiyaç duyulmayabilir.
Ancak hurda bacalarının açılıp kapanması, hurdaların baca içine yönlendirilmesi veya akışın belirli bölgelerde kontrol edilmesi gerekiyorsa konu yalnızca taşımaktan çıkar.
Burada hurdanın izleyeceği yolun yönetilmesi gerekir.
Bu nedenle hurda yönlendirme sistemi, konveyörün alternatifi olmak zorunda değildir. İki sistem aynı hurda tahliye sürecinin farklı görevlerini üstlenebilir.
Manuel hurda kapağı ne zaman problem olmaya başlar?
Basit sistemlerde hurda bacalarının kapakları operatör tarafından elle açılıp kapatılabilir.
Düşük çevrimli veya seyrek çalışan bir uygulamada bu yöntem yeterli olabilir.
Ancak üretim sıklığı arttıkça manuel işlem prosesin tekrarlanan bir parçası haline gelir.
Operatörün hurda akışını yönetmek için düzenli olarak kapağa müdahale etmesi gerekiyorsa birkaç soru sormak gerekir:
- Kapak ne sıklıkta açılıp kapatılıyor?
- Bunun için üretim akışına müdahale ediliyor mu?
- Operatör hurda bölgesine düzenli olarak yaklaşmak zorunda kalıyor mu?
- Kapak yanlış konumda bırakılabiliyor mu?
- Hurda baca dışına çıkabiliyor mu?
- Manuel müdahale sırasında çalışanların hurdayla temas riski artıyor mu?
Bu soruların birkaçına aynı anda problemli cevap veriliyorsa mesele artık yalnızca basit bir kapak değildir.
Manuel bir işlem, üretim çevriminin sürekli tekrarlanan bir parçasına dönüşmüştür.
Bu noktada hurda yönlendirme operasyonunun otomasyona alınması değerlendirilebilir.
Pnömatik hurda kapağı otomasyonu neyi değiştirir?
Manuel kullanılan hurda bacalarının pnömatik sistemle açılıp kapanması, hurda yönlendirme işleminin daha kontrollü ve tekrarlanabilir hale gelmesini sağlar.
Bazı uygulamalarda kapak hareketi uzun strok gerektirebilir. Meşe Makina, bu tip uygulamalarda uzun stroklu silindir kullanmak yerine özel mekanizmalar tasarlayarak daha kısa stroklu pnömatik silindirlerle çalışan sistemler geliştirmektedir.
Bu yaklaşım, gerekli kapak hareketinin mekanik olarak elde edilmesini sağlarken pnömatik sistemin daha verimli ve uzun vadeli çalışacak biçimde kurgulanmasına imkân verir.
Bunun operasyon açısından birkaç önemli karşılığı vardır.
Kapak hareketi standart hale gelir
Manuel sistemde kapağın doğru zamanda ve doğru konumda olması operatöre bağlıdır.
Pnömatik sistemde ise kapak hareketi kontrollü ve tekrarlanabilir hale gelir.
Böylece hurda yönlendirme, operatörün sürekli elle gerçekleştirdiği bir işlem olmaktan çıkar.
Operatör müdahalesi azaltılabilir
Hurda bölgesi, çalışanların sürekli bulunmasının istenmediği bir alandır.
Kapakların otomatik çalışması, operatörün yalnızca hurda akışını yönetmek amacıyla bu bölgeye yaklaşma ihtiyacını azaltabilir.
Bu da özellikle yüksek çevrimli pres hatlarında hem operasyon hem de iş güvenliği açısından önemlidir.
Hurda akışı daha kontrollü hale gelir
Hurda bacasının açılması tek başına yeterli değildir. Kalıptan çıkan hurdanın baca bölgesine kontrollü şekilde aktarılması da gerekir.
Bu nedenle kapak hareketi ve hurdanın izleyeceği güzergâh birlikte ele alınmalıdır.
Teleskopik yönlendirme kapakları neden kullanılır?
Hurda bacasının kapağını açmak, hurda tahliyesinin yalnızca bir bölümüdür.
Kalıptan çıkan sac parçalarının baca bölgesine aktarılırken çevredeki sistemlere çarpmaması ve ilgili ekipmanların hurda parçalarından zarar görmemesi de gerekir.
Bu noktada teleskopik açılır yönlendirme kapakları devreye girer.
Bu kapaklar hurdanın kontrollü şekilde baca bölgesine aktarılmasına yardımcı olurken aynı zamanda çevredeki sistem ve ekipmanların kontrolsüz hurda hareketinden zarar görme riskini azaltır.
Dolayısıyla tasarımın amacı yalnızca hurdanın bacaya ulaşmasını sağlamak değildir.
Hurdanın kalıptan çıktığı andan toplama noktasına ulaşana kadar izlediği yolu hem proses hem de ekipman güvenliği açısından kontrol altında tutmaktır.
İş güvenliğine uygun hurda akışı neden önemlidir?
Hurda yönlendirme yalnızca verimlilik konusu olarak değerlendirilmemelidir.
Operatörün:
- biriken hurdaları elle temizlemesi,
- kapaklara sık sık müdahale etmesi,
- hurda bölgesinde sıkışan parçaları düzeltmesi
- veya üretim sırasında hurda akışına yaklaşması
gerekiyorsa, yardımcı bir proses çalışan müdahalesine bağımlı hale gelmiş demektir.
İş güvenliğine uygun bir hurda akışında amaç, hurdanın oluştuğu noktadan kontrollü biçimde uzaklaştırılması ve çalışanların bu bölgeye rutin müdahale ihtiyacının mümkün olduğunca azaltılmasıdır.
Bu nedenle iyi bir hurda yönlendirme sistemi yalnızca üretim akışını iyileştirmez; çalışan ile hurda arasındaki gereksiz etkileşimi de azaltır.
Hurda yönlendirme sistemi ne zaman gerekir?
Her pres hattına otomatik hurda yönlendirme sistemi kurulması gerekmez.
Karar üretim şekline göre verilmelidir.
Basit sistem yeterli olabilir eğer:
- Hurda miktarı düşükse,
- Hurda tek ve tanımlı bir noktada toplanıyorsa,
- Manuel müdahale seyrek yapılıyorsa,
- Müdahale üretim akışını etkilemiyorsa,
- Hurdanın sistemlere zarar vermesi veya yanlış bölgeye düşmesi gibi tekrar eden bir sorun yaşanmıyorsa.
Otomatik yönlendirme sistemi daha anlamlı hale gelir eğer:
- Üretim çevrimi yüksekse,
- Hurda bacalarının kapakları sık sık manuel olarak açılıp kapatılıyorsa,
- Operatör hurda bölgesine düzenli olarak müdahale etmek zorunda kalıyorsa,
- Hurda zaman zaman kontrolsüz bölgelere düşüyorsa,
- Hurda parçalarının çevredeki sistemlere zarar verme riski bulunuyorsa,
- Hurda tahliyesi üretim sürekliliğini etkileyen bir noktaya dönüşmüşse,
- İş güvenliği açısından manuel müdahalenin azaltılması hedefleniyorsa.
Buradaki temel ayrım şudur:
Seyrek yapılan bir yardımcı işlem, sürekli tekrar etmeye ve operatör müdahalesine ihtiyaç duymaya başladığında otomasyona aday hale gelir.
Sistem tasarlanırken nelere bakılmalı?
Hurda yönlendirme sistemi yalnızca pnömatik silindir ve kapaktan ibaret değildir.
İyi çalışan bir sistemin pres hattındaki gerçek hurda davranışına göre tasarlanması gerekir.
Hurdanın geometrisi
Öncelikle neyin yönlendirileceği bilinmelidir.
Küçük kırpıntıların davranışıyla geniş ve düzensiz sac parçalarının davranışı aynı değildir.
Hurdanın:
- boyutu,
- şekli,
- ağırlığı,
- yüzey özellikleri
- ve kalıptan çıkış yönü
mekanizma tasarımını etkiler.
Hurdanın düşme yolu
Hurda kalıptan çıktıktan sonra nereye hareket ediyor?
Baca bölgesine doğrudan ulaşabiliyor mu?
Düşme sırasında başka yüzeylere veya ekipmanlara çarpma ihtimali var mı?
Kontrolsüz hareket eden parça hangi sistemi riske atabilir?
Bu nedenle yalnızca nihai toplama noktası değil, hurdanın kalıptan çıktığı andan güvenli bölgeye ulaştığı ana kadar izlediği yol değerlendirilmelidir.
Baca ve sistem yerleşimi
Pres gövdesi, mevcut bacalar, konveyörler, kolonlar ve diğer pres atölye ekipmanları hurda yönlendirme mekanizmasının geometrisini doğrudan etkiler.
Sistem bu fiziksel koşullara uygun biçimde projelendirilmelidir.
Kapak hareketi
Kapak ne kadar hareket etmeli?
Ne kadar sürede açılıp kapanmalı?
Hurdanın geçişi sırasında hangi konumda bulunmalı?
Hareket sırasında çevredeki ekipmanlarla çakışma riski var mı?
Bu sorular mekanik ve pnömatik tasarımın birlikte ele alınmasını gerektirir.
Ekipmanın korunması
Hurdanın yalnızca doğru noktaya ulaşması değil, hareket sırasında çevredeki sistemlere zarar vermemesi de önemlidir.
Bu nedenle yönlendirme geometrisi, kapakların konumu ve koruyucu mekanizmalar hurdanın olası hareket alanına göre değerlendirilmelidir.
Mevcut pres hattına sonradan uygulanabilir mi?
Evet. Hurda yönlendirme sistemi yalnızca yeni kurulacak pres hatları için düşünülmez.
Meşe Makina’nın çözümünde, mevcutta elle açılıp kapanan hurda baca kapakları pnömatik sisteme dönüştürülerek hurda yönlendirme işlemi otomatik hale getirilebilir.
Bu nedenle mevcut bir hatta manuel çalışan hurda kapaklarının bulunması, sistemin tamamının değiştirilmesi gerektiği anlamına gelmez. Uygun mekanik ve pnömatik düzenlemelerle mevcut yapı üzerinden bir dönüşüm projesi geliştirilebilir.
Bu tür uygulamalarda mevcut baca geometrisi, kapak hareket mesafesi, pres altındaki alan ve hurdanın izlediği güzergâh birlikte değerlendirilir.
Retrofit yaklaşımının önemli avantajı, mevcut hattın tamamını değiştirmek yerine manuel müdahale gerektiren hurda yönlendirme bölümüne odaklanabilmesidir.
Yatırımı nasıl değerlendirmelisiniz?
Hurda yönlendirme sistemi doğrudan parça üreten ana makine olmadığı için yatırım hesabında ikinci planda kalabilir.
Ancak gerçek etkiyi görmek için üç başlığa bakmak gerekir.
Üretim sürekliliği
Hurda temizliği veya yönlendirme için üretim akışına ne kadar sık müdahale ediliyor?
Gün boyunca küçük görünen müdahaleler toplandığında ne kadar süre kaybediliyor?
Hurda tahliyesi nedeniyle ana üretim süreci bekliyorsa yardımcı sistem artık üretim kapasitesini etkiliyor demektir.
Operatör müdahalesi
Çalışanlar üretim boyunca kaç kez hurda bölgesine gidiyor?
Bu müdahaleler zorunlu mu, yoksa uygun mekanik ve pnömatik çözümle azaltılabilir mi?
Tekrarlayan manuel müdahalelerin azaltılması hem iş akışı hem de iş güvenliği açısından değerlendirilmelidir.
Ekipman ve malzeme korunması
Kontrolsüz hurda hareketi çevredeki ekipmanlara zarar veriyor mu?
Hurda parçalarının yanlış alana gitmesi sıkışma, arıza veya temizlik ihtiyacı oluşturuyor mu?
Bu tür olayların sıklığı da yatırım değerlendirmesine dahil edilmelidir.
Hattınız için kısa kontrol listesi
- Hurda kalıptan çıktıktan sonra tanımlı ve kontrollü bir güzergâh izliyor mu?
- Hurda bacalarının kapakları operatör tarafından elle mi açılıp kapatılıyor?
- Çalışanların hurda bölgesine düzenli olarak müdahale etmesi gerekiyor mu?
- Hurda zaman zaman tanımlı alanın dışına çıkıyor mu?
- Hurda parçalarının çevredeki ekipmanlara çarpma veya zarar verme riski var mı?
- Hurda nedeniyle sıkışma veya temizlik ihtiyacı yaşanıyor mu?
- Hurda tahliyesi üretim akışını yavaşlatıyor mu?
- Manuel müdahalelerin azaltılması iş güvenliği açısından fayda sağlayacak mı?
- Mevcut manuel baca kapaklarının pnömatik sisteme dönüştürülmesi operasyonu iyileştirebilir mi?
- Mevcut sistem üretim kapasitesi arttığında yeterli olacak mı?
Bu soruların birkaçında problem görülüyorsa hurda tahliyesini yalnızca yardımcı bir işlem olarak değil, üretim akışının ve iş güvenliğinin bir parçası olarak değerlendirmek gerekir.
Bu İçeriği Paylaşın
Related Posts
